Program profilaktyki chorób odkleszczowych Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji

 

 

Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. dr hab. med. Eleonory Reicher, w partnerstwie z Fundacją Aktywności Społeczno-Ekonomicznej (FASE), w okresie od 1.07.2020 r. do 31.12.2022 r. realizuje projekt pt. „Program profilaktyki chorób odkleszczowych Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji” nr POWR.05.01.00-00-0005/20 w ramach Programu Wiedza Edukacja Rozwój, współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Projekt realizowany jest na terenie makroregionu centralnego, w województwach mazowieckim i łódzkim.
 
 
Borelioza z Lyme jest najczęściej występującą na półkuli północnej chorobą przenoszoną przez kleszcze. Czynnikiem etiologicznym są krętki z gatunku Borrelia burgdorferi sensu lato. Na obszarach endemicznych boreliozy z Lyme ryzyko zakażenia człowieka przez Borrelia burgdorferi sensu lato jest zdeterminowane przez ilość i częstość występowania zakażonych kleszczy (wektorów). Tereny naturalnego bytowania kleszczy w środowisku; grunty orne, sady, łąki i pastwiska, grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione wg danych z 2017 roku stanowią ok 70% powierzchni makroregionu centralnego. Ryzyko to determinowane jest także przez zachowania ludzkie, które wpływają na prawdopodobieństwo ukłucia przez kleszcza. Osobami szczególnie narażonymi ze względu na wykonywany zawód są:

  • pracownicy leśni,
  • rolnicy i zamieszkujący tereny wiejskie,
  • żołnierze,
  • biolodzy pracujący w środowisku naturalnym,
  • wykonujący inne prace w terenie, np. elektromonterzy prowadzący i nadzorujący linie energetyczne, pracownicy wykonujący melioracje itp.

Ryzyko związane jest też z uprawianiem hobby i innych czynności w czasie wolnym od pracy – dotyczy:

  • myśliwych,
  • wędkarzy,
  • uczestników atrakcji przyrodniczo-krajoznawczych,
  • uczestników obozów przetrwania,
  • zbieraczy runa leśnego.

Narażenie występuje też w środowisku przydomowym, u osób podejmujących aktywność fizyczną na świeżym powietrzu, wśród roślinności, która sprzyja przetrwaniu kleszczy (ogrodnictwo).
 
 

Głównym celem projektu:

jest zmniejszenie zapadalności i poprawa wykrywalności boreliozy z Lyme, poprzez działania edukacyjno-informacyjne i diagnostyczne wśród osób z populacji w wieku aktywności zawodowej (w wieku min. 15 lat), ze szczególnym uwzględnieniem osób z grup ryzyka ze względu na wykonywany zawód i uprawiane hobby.
 
 

Cele Szczegółowe:

• Poprawa poziomu wiedzy i świadomości z zakresu epidemiologii i profilaktyki boreliozy z Lyme przez ukierunkowaną edukację wśród uczestników programu,
• Poprawa dostępności diagnostyki w kierunku boreliozy przez udostępnienie testów diagnostycznych na poziomie POZ u osób z nietypową postacią rumienia wędrującego,
• Zwiększenie liczby wykrytych przypadków boreliozy wczesnej wśród uczestników programu,
• Zmniejszenie liczby rozpoznań późnych stadiów boreliozy z Lyme, takich jak neuroborelioza, borelioza stawowa, Lyme carditis, poprzez wczesne wykrywanie choroby.

Działania podejmowane w ramach projektu mają na celu efektywne wdrożenie programu profilaktyki chorób odkleszczowych, wypracowanie współpracy pomiędzy wysokospecjalistycznym ośrodkiem a lekarzami podstawowej opieki zdrowotnej oraz szpitalami ogólnymi, w celu przeciwdziałania zjawisku fragmentacji opieki nad pacjentem, w zakresie koordynowanych ścieżek kierowania pacjentów do dalszej diagnostyki i leczenia oraz zwiększenie świadomości zdrowotnej społeczeństwa o chorobach przenoszonych przez kleszcze.
 
 

Kto może wziąć udział w projekcie?

• Personel medyczny – lekarze i pielęgniarki z placówek Podstawowej Opieki zdrowotnej, których siedziba znajduje się na terenie makroregionu centralnego (województwo mazowieckie, łódzkie),
• Osoby w wieku aktywności zawodowej z woj. mazowieckiego i łódzkiego,
w szczególności zamieszkujące regiony częstego występowania kleszczy i wykonujące zawody, które sprzyjają podwyższonemu ryzyku kontaktu z tymi pasożytami.
 
 

Informacje dla pacjenta

Borelioza z Lyme ma charakter choroby postępującej, w której można wyodrębnić kolejne jej stadia. Objawy dotyczą wielu układów i mogą się pojawiać z różnym nasileniem. Zakażenie może przybierać formy od bezobjawowego do ciężkich przypadków z nieodwracalnymi zmianami najczęściej w obrębie układu nerwowego i stawowego.
We wczesnej fazie (I stadium), po kilku dniach lub tygodniach od chwili zakażenia, pojawia się rumień wędrujący i inne miejscowe zmiany, którym mogą towarzyszyć objawy grypo-podobne. W II stadium (zakażenie rozsiane) dochodzi do zakażenia wielu narządów i układów; pojawiają się dolegliwości ze strony ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego, układu kostno-stawowego lub układu krążenia. Późna borelioza z Lyme charakteryzuje się nieodwracalnymi zmianami stawowymi, uszkodzeniem układu nerwowego w postaci encefalopatii lub uszkodzeniem nerwów czaszkowych, obwodowych, a także przewlekłym zanikowym zapaleniem skóry.
 
 

Informacje dla placówek POZ i lekarzy

Placówki Podstawowej Opieki Zdrowotnej przyjmujące pacjentów w ramach umowy z NFZ zainteresowane współpracą w ramach projektu pt. „Program profilaktyki chorób odkleszczowych Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji” zapraszamy do kontaktu z Biurem Projektu.
 
 

Współpraca obejmuje:

1. Komponent edukacyjny dla lekarzy i pielęgniarek z POZ mający na celu podniesienie wiedzy oraz kompetencji praktycznych w zakresie epidemiologii chorób odkleszczowych, wczesnej diagnostyki i leczenia boreliozy z Lyme zgodnie z przyjętymi standardami i rekomendacjami oraz zasad realizacji programu,
2. Komponent badawczy: konsultacje w POZ dla osób z grupy docelowej, w wieku aktywności zawodowej, przeprowadzenie badań diagnostycznych,
3. Konsultacje u specjalisty w zakresie chorób zakaźnych,
4. Działania edukacyjno-informacyjne dla pacjentów i osób z grup ryzyka.
 
 

Biuro Projektu:

„Program profilaktyki chorób odkleszczowych Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji”
ul. Spartańska 1, 02-637 Warszawa
Tel. 0-22-670-91-55
adres email: odkleszczowe@spartanska.pl